o festiwalu
Krótka, acz całkiem barwna historia Gębofonu zaczęła się w roku 2006 od przedstawiania najważniejszych nazwisk z dziedziny rozszerzonych technik wokalnych: Hana Buhrsa, Phila Mintona, Sainkho Namtchylak, Olgę Szwajgier (2006), Shelley Hirsch, Davida Mossa (2007). Coraz ważniejsze stawały się jednak oryginalne przedsięwzięcia i szeroko pojęty rozwój w dziedzinie rozszerzonych technik wokalnych jako środka ekspresji dla rozmaitych gatunków.
Już w 2006 trzech polskich bitbokserów przedstawiło zaimprowizowane opracowania pieśni Sainkho Namtchylak. W 2007 zabrzmiał nowatorski program Zooplan Michała Górczyńskiego, włączający bitboks TikTaka do współczesnej kompozycji, zaś zakres tematyczny rozszerzony został na poezję dźwiękową i sound-text composition. W roku 2008 na "Warszawskiej Jesieni" zabrzmiał przełomowy program, złożony z zamówionych kompozycji na bitbokserów i Kwartludium, zainspirowany Gębofonem (w Łodzi przedstawiono go w lutym 2009). W grudniu 2008 na łódzkim Gębofonie 5 Frank Wörner pracował z polskimi wokalistami nad Song Books Cage'a, zaś Górczyński zaprezentował nowy program z TikTakiem i Constantinem Poppem.
Kolejny krok to powołanie grupy wokalnej przy festiwalu. Działająca w rytmie realizacji projektów Gęba składa się z indywidualności warszawskiej (i nie tylko) wokalistyki, od bitbokserów po śpiewaków klasycznych. Gębofon 6 w 2009 zamanifestował się jako składnik Ad Libitum 4 zogniskowany na poezji dźwiękowej i możliwościach głosu wysnutych z mowy; oraz miesiąc później w zakresie rozszerzonym o dubbing kreskówek, głos w teatrze lakowym, naśladowanie głosów zwierząt, fonetykę i wokalny noise.
Motto Dotkliwa realność metalu odnosi się do rozpoznania wokalnych technik muzyki ekstremalnej i przetarcia nowych szlaków dla Gębofonu i Turning Sounds. Eksplorować będziemy w szczególności bruityzm (od francuskiego bruit: hałas, trzask, dźwięk) i fonetykę, co nie znaczy, że zabraknie subtelności i wielobarwności. Obok koncertów 19 i 20 lutego zachęcamy do czynnego wzięcia udziału w warsztatach.
Łukasz Myszkowski, wokalista Antigamy (sprawdźcie!) i Dante w oratorium Aleksandry Gryki Piekło nasze przedstawi wraz z gitarzystą Sebastianem Rokickim program specjalnie przygotowany na tę okazję (z udziałem elektroniki). Będzie to improwizowana podróż poprzez rozmaite niepublikowane do tej pory materiały zespołu Antigama, ale i rzeczy z twórczości solowej Myszkowskiego, od dark ambient przez noise po ciężkie brzmienia. Poprowadzi także warsztat, podczas którego opowie o swojej twórczości i skupi się na zagadnieniach wykonawczych dotyczących śpiewu/krzyku/wrzasku.
Przedstawi własne doświadczenia w tej dziedzinie i autorskie metody dotyczące wykonywania, rejestrowania i aspektów scenicznych. W ramach warsztatu przeprowadzone zostanie także nagranie voice explosion z udziałem uczestników w celu wykorzystania w dalszych działaniach Myszkowskiego.
David Moss to postać z panteonu gwiazd rozszerzonych technik wokalnych, perkusista i wokalista, którego działalność manifestuje się na zdumiewającą liczbę sposobów. Tak pisze o swoim recitalu:
voix intime: extrême ('głos intymny – ekstremalny')
Z krwi przez mięśnie, powietrze, usta, uszy, umysł aż po głos, śpiew to symfonia sprzężenia zwrotnego i fizyczności, jaka prowadzi nas do ekstazy, kontemplacji i przyjemności.
Łączą nas fale dźwiękowe.
Dotykamy się głosami.
Doświadcz śpiewania intymnie i ekstremalnie w voix intime: extrême.
Zabrzmią dla Ciebie łagodne serenady czystego ludzkiego głosu w intymnej przestrzeni koncertowej.
Możesz wchłonąć wokalną fantazję, w której Moss kroczy i głosi, intonując wokalne trąby powietrzne mocy, inwencji i wysokiej energii.
Opowieści, pieśni, teatr, urywki wspomnień i cząstki fonetyczne pojawiają się i znikają w wirtualnym wokalnym wirze voix intime: extrême.
David Moss śpiewa i performuje z szybkością dźwięku głosem, który zamieszkują rozliczne akustyczne osobowości. To voix pur ('czysty głos'), od pieśni pełną piersią i operowej intensywności po szeptane, lingwistyczne niuanse, pulsujące rytmy i pełne emocji przebłyski melodii.
Śpiewanie przetwarza sieć połączeń czyniącą ludzi jednym ogromnym plemieniem.
Moss poprowadzi także dwuczęściowy warsztat zatytułowanyRazem przed skokiem.
Jak śpiewasz swoje solo?
Jak czas, poczucie czasu, intensywność, atak, intymność, oryginalność, historia osobista, ego, cisza, przedmioty, fizyczność, gesty, słowa, dźwięki, pamięć, melodia i twój zmysł dotyku łączą cię z momentem śpiewu?
Czy rozumiesz swoją pamięć; pamięć publiczności?
Gdzie szukać energii wykonawczej?
Skupiając się na tych kwestiach, na zakończenie warsztatu każdy z uczestników przygotuje i wykona trzyminutowe solo wokalne.
Warsztat dla maksimum 16 śpiewaków i nie-śpiewaków, artystów sztuk widowiskowych wszelkiej maści; wymagane pewne doświadczenie. W niedzielę odbędzie się "sesja sprzężenia zwrotnego" podsumowująca warsztat (konieczna obecność na obu częściach).
TAKTAK, żeński zespół powstały na Gębofonie z inicjatywy poety dźwięku Valerija Scherstjanoia, a związany personalnie z warszawskim Chórem Kobiet, kontynuować będzie głosowe eksplorowanie polskiej i niepolskiej poezji fonetycznej.
Finałem ósmego Gębofonu stanie się wykonanie kompozycji Encumbrance Zbigniewa Karkowskiego, napisanej na zamówienie festiwalu. Karkowski przygotował partyturę graficzno-aproksymatywną dla zespołu wokalnego Gęba. Zawiera ona zestaw wzorów-formuł, stosunkowo otwartych reguł, które będą następnie poddawane modulowaniu, przekształcaniu, deformowaniu i pulsowaniu za pomocą rozmaitych technik wariacyjnych (na przykład przesunięcia fazowe pomiędzy poszczególnymi śpiewakami) oraz przetwarzanie elektroniczne przy użyciu generatorów tonów sinusowych i komputera (specjalnie napisany patch w środowisku PureData). Prapremiera odbyła się 6 grudnia 2009 na Gębofonie 6 w Centralnym Basenie Artystycznym w Warszawie.
Pierwszy utwór kompozytora z udziałem śpiewaków jest owocem wspólnej pracy nad bruitystycznymi technikami głosowymi. W Łodzi partię elektroniki zrealizuje Constantin Popp, znany z Gębofonu 5, twórca o wrażliwości diametralnie odmiennej od Karkowskiego.
opracował Antoni Beksiak, kurator
